methodological individualism กับการสลายอัตลักษณ์

เมื่อวานนั่งอ่านงานของ Hodgson เกี่ยวกับการเปรียบเทียบหรือการชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างเศรษฐศาสตร์กระแสหลักกับเศรษฐศาสตร์กระแสรองหรือเศรษฐศาสตร์ทางเลือกอื่น ๆ ที่ Hodgson พูดครอบคลุมด้วยคำว่า Pol econ, Instituitional Econ, Evolutionary Econ ทำให้เห็นภาพบางอย่างมากขึ้น แต่ก็ยังมีข้อสงสัยอยู่ดี วันนี้นั่งไปนั่งมาก็เลยนึกถึงประเด็นหลักของ เศรษฐศาสตร์เรื่อง ปัจเจกบุคคล อันเป็นตัวละครหลักในการวิเคราะห์ของเศรษฐศาสตร์กระแสหลักขึ้นมา อย่างที่ Hodgson กล่าวเอาไว้ข้างล่างละว่า ปัจเจกบุคคลเป็นศูนย์กลายในการวิเคราะห์ของเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก แบบที่เรียกว่า “methodological individualism”.

Rhetorically the individual is taken as the centre of analysis, often with ceremonial declarations of (vaguely and variedly defined*) “methodological individualism”.

และปัจเจกบุคคลเหล่านี้ก็ทำการตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ ในชีวิตด้วยความมีเหตุมีผล ่และที่ว่ามีเหตุมีผลก็คือตัดสินใจโดยคิดถึงประโยชน์หรือความพึงพอใจส่วนตนเป็นหลัก และในทุก ๆ การตัดสินใจจะต้องมีความแน่นอนสม่ำเสมอ ถ้าอยู่ภายในเงื่อนไขหรือสภาพแวดล้อมที่ไม่เปลี่ยนแปลง

Rationality is a foundation stone of economics. It is typically defined in terms of consistency of behaviour, and often more narrowly in terms of self-interested behaviour.

Individual decision-makers interpret the same information in a similar or identical manner.

ไม่ได้มีข้อโต้แย้งต่อโลจิกที่ดูเนียนขนาดนี้ เพราะไม่เคยเชื่อใน flawless logic แบบนี้ flawless logic เหล่านี้แม้ให้ภาพที่สวยงาม ก็ต้องถามต่อว่าเพื่อเป้าหมายอะไร มีอะไรเป็นเป้าหมายที่ต้องบรรลุ เพราะ  flawless logic คงไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยเป็นเป้าหมายในตัวเอง และถ้าโลจิกที่เพริศแพร้ว(ขอยืมคำของภควดีมาละกัน)เหล่านี้ไม่สามารถอธิบายอะไรที่เป็นจริงได้ละ ประเด็นนี้ อืม เพียงแต่คิดว่า ปัจเจกบุคคล ที่ทำการวิเคราะห์กันอยู่ว่า ปัจเจ้ก ปัจเจก ซะขนาดนั้น เอาเข้าจริง ๆ แล้วเป็นปัจเจกหรือเปล่า เพราะปัจเจกเหล่านี้ถูกหล่อหลอมอยู่ในเบ้าหลอมหรือแม่พิมพ์เดียวกันเดะ ๆ ความแตกต่างหลากหลายหรืออัตลักษณ์ที่ดูเหมือนว่าจะก่อตัวขึ้นจากแนวคิด ปัจเจก แบบตะวันตกแบบนี้ เอาเข้าจริง ๆ แล้ว ไม่ได้ก่อให้เกิด ปัจเจก ตามนัยที่วาทกรรม “ปัจเจก” นั้นสื่อสะท้อน เพราะปัจเจกบุคคลเหล่านี้ถูกหล่อหล่อมตีกรอบให้อยู่ภายใต้โลจิกรูปแบบเดียว ดังนั้น ปัจเจกเหล่านี้แท้ที่จริงแล้วก็ไม่ได้มีทางเลือกอย่างอิสระเป็น active agent เพราะเหล่า active agent เหล่านี้ ได้ถูกตัดแขนขัดขา ตัดหัว แถมเสียบหัวเทียมรูปลักษณ์เดียวกันหมด หันไปทางใดก็เลยเจอแต่ปัจเจกเสียบหัวเทียมเคลื่อนตัวกันไปมาแบบมีชิพฝังกำหนดทิศทางไว้ให้เป็นระบบระเบียบด้วย

ในทางกลับกัน วันนี้อ่านงานเรื่องชุมชนบางชุมชนที่เกาะเกี่ยวกันอยู่ด้วยอุดมการณ์ความเชื่อศรัทธาบางอย่าง ก็นั่งคิดอยู่ว่า เฮ้ย ต้องสลายความเป็นปัจเจกหรืออัตลักษณ์ส่วนบุคคลขนาดนั้นเชียวหรือ มองแล้วมองอีก เพ่งแล้วเพ่งอีก ก็คงหน้าตารูปทรงเดียวกัน ต้องไม่มีความแตกต่างใด ๆ ให้เห็น มีกิจกรรมกำหนดการวิธีการเหมือน ๆ กันเดะ ทั้งหมดทั้งมวลนี้ก็เพื่อเป้าหมายปลายทางหนึ่งเดียวกัน อืม ก็เหมือนเข้าใจได้ เพราะเลือกเข้าจากหนทาง วิถี หรือมรรคแบบหนึ่ง เพียงแต่เมื่อพลิกกลับมาดูอีกมุม ก็เริ่มได้คิดว่า ใช่หรือไม่ ที่เอาเข้าจริงๆ แล้ว การสลายอัตลักษณ์และความเป็นปัจเจก กับการขยายตัวตนของปัจเจกแบบเศรษฐศาสตร์หรือแนวคิดของตะวันตกนั้น ทำไปทำมาก็เป็นวิถีทางเดียวกัน ทำให้เกิดสิ่งเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นปัจเจกที่ถูกสลายอัตลักษณ์ทำลายอัตตา หรือปัจเจกที่ถูกทำให้คิดว่ามีอัตลักษณ์และอัตตาอันสูงสูง แท้ที่จริงแล้วก็ถูกเคาะออกมาจากแม่พิมพ์หรือเบ้าหลอมแบบเดียวกัน(แต่คนละสี)

เหมือนกับที่เคยบอกกับคนใกล้ตัวบางคนเมื่อหลายปีก่อนว่า นิกายที่อิงอาศัยบริโภคนิยม(บุญ) ของชนชั้นกลางกับนิกายที่มีความพยายามจำกัดการบริโภคเพื่อข้ออ้างของการสะสม(บุญ)เมื่อพลิกดูให้ดี ก็จะพบว่าไม่ได้มีความแตกต่างกันในเนื้อแท้ แม้ว่าด้านหนึ่งจะถูกตำหนิว่าด้อยกว่า อีกด้านหนึ่งก็ไม่ได้มีความดีกว่าอย่างที่คิด เพราะทั้งคู่ก็ต้องการมุ่งไปสู่เป้าหมายของการสะสม(บุญ)ด้วยกัน เพียงแต่ว่าเลือกใช้หนทางหรือวิถีที่ดูเหมือนแตกต่างขัดแย้งกัน แต่เอาเข้าจริงๆ แล้วแม้แต่วิถีที่ใช้ก็ไม่ได้มีเนื้อในที่แตกต่างกันเลย ก็เช่นเดียวกันกับปัจเจกบุคคลและการสลายอัตลักษณ์ของปัจเจกบุคคลนั่นเอง

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s


%d bloggers like this: